‘TRUMP IS BACK’ มาใหม่ไม่เหมือนเดิม
นับจากวันที่ 20 มกราคม 2025 ที่โดนัลด์ ทรัมป์ กลับเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา อีกหนึ่งสมัย นานาประเทศทั่วโลกทั้งมิตรและศัตรู ทั้งคู่ค้าและคู่แข่งขัน ต่างต้องเฝ้าติดตามคำสั่งและนโยบายต่างๆที่ออกมาจากทำเนียบขาวอย่างใกล้ชิด เพราะทุกเรื่องราวที่ประกาศเอาไว้ตอนหาเสียง ทุกนโยบายของพรรครีพับลิกัน มิใช่มีผลต่อเพียงชาวอเมริกันและสหรัฐอเมริกาเท่านั้น แต่ยังมีผลต่อชาวโลกทุกภูมิภาคทั่วโลกทั้งตะวันตกและตะวันออก ทั้งวันนี้และ4ปีข้างหน้า
สมาคมสื่อมวลชนไทย–จีน ได้จัดงานเสวนาโต๊ะกลมเรื่อง “สงครามการค้า อเมริกา–จีน 2025” เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 23 มกราคม พ.ศ.2568 ที่ผ่านมา ณ ห้อง VIP3 ชั้น2 ศูนย์ฝึกประสบการณ์วิชาชีพ จันทรเกษมปาร์ค มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม ถนนรัชดาภิเษก กรุงเทพฯ ด้วยการสนับสนุนของศูนย์วิจัยหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทางไทย–จีน
วิทยากรร่วมการเสวนาประกอบด้วยนายวิบูลย์ คูสกุล อดีตเอกอัครราชทูต ณ กรุงปักกิ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน นายนิษณะ ทวีพาณิชย์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาตลาดและธุรกิจไทยในต่างประเทศ 1 กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ ผศ.ธมาภรณ์ พูมพิจ อาจารย์ประจำสาขาภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์เชิงท่องเที่ยว คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม ดำเนินรายการโดยนายชัยวัฒน์ วนิชวัฒนะ นายกสมาคมสื่อมวลชนไทย–จีน
ทรัมป์2.0 : ยุคทองที่ไม่ธรรมดา
นายวิบูลย์ คูสกุล อดีตเอกอัครราชทูต ณ กรุงปักกิ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน กล่าวว่าสงครามการค้าคืออาการของโรค สมุฏฐานของโรคคือสหรัฐอเมริกากลัวจีนเป็นภัยคุกคามเพราะจีนผงาดขึ้นมาอย่างรวดเร็วและน่ากลัว โดนัลด์ ทรัมป์ เป็นคนที่ไม่ธรรมดา เป็นนักธุรกิจเต็มตัวจึงคิดทุกอย่างเป็นธุรกิจ การกลับมาครั้งนี้ชนะแบบแลนด์สไลด์ได้อาณัติจากมหาชนในประเทศซึ่งเขาคุยว่าได้เสียงจากคนทุกกลุ่มอาชีพรวมถึงคนรุ่นใหม่ ได้อัจฉริยะอย่างอีลอน มัสก์ และอีกหลายคน ถือเป็นยุคทองของทรัมป์ที่มีทั้งอำนาจ เงินตราและอิทธิพล รัฐบาลทรัมป์อาจไม่ใช้วาทะกรรมแต่เป็นรูปธรรมแบบหมูไปไก่มา เรื่องกำแพงภาษีที่ทั่วโลกกังวลอาจจะไม่ดุเดือดอย่างที่คิดเพราะประกาศเอาไว้เพื่อต่อรอง
ทรัมป์ผู้กลับมารับตำแหน่งประธานาธิบดีอีกครั้งเป็นคนฉลาดมาก ดูเรื่องTikTok เทอมแรกทรัมป์บอกว่าจะแบนTikTok แต่ยังไม่ได้ทำจนโจ ไบเดน มาสั่งแบนด้วยข้อหาเป็นภัยความมั่นคงแต่ไบเดนไม่ได้ประโยชน์อะไรเลย ส่วนทรัมป์กลับมาใช้TikTokเป็นประโยชน์ในการหาเสียงและเมื่อเข้ารับตำแหน่งยังสั่งขยายเวลาให้TikTok 75 วัน โดยอ้างว่าได้คุยกับสี จิ้นผิง เสนอทางออกให้สหรัฐฯเข้าถือหุ้น50% โดยไม่พูดเรื่องกำแพงภาษีซึ่งเชื่อว่าจีนจะต้องยอมรับ สะท้อนความฉลาดของทรัมป์
อีกตัวอย่างที่สะท้อนความฉลาดของทรัมป์คือสงครามยูเครน–รัสเซีย ที่ประกาศว่าจะยุติโดยเร็ว เมื่อขึ้นรับตำแหน่งก็บอกว่าจะให้จบภายใน6เดือนโดยทรัมป์ไม่ด่ารัสเซียเลยเหมือนปล่อยให้รัสเซียผนวกดินแดนยูเครน แต่ทรัมป์ยกเอาเรื่องกรีนแลนด์และคลองปานาขึ้นมาพูดในเชิงต่อรองแบบเดียวกับที่รัสเซียทำกับยูเครน
การเนรเทศคนต่างด้าวครั้งใหญ่เป็นนโยบายเรือธงของทรัมป์ที่ได้ใจชาวอเมริกันมากว่าจะเป็นเหมือนยุโรปที่เจอปัญหามากเรื่องความมั่นคง ทรัมป์ไม่สนใจเรื่องสิทธิมนุษยชนจึงประกาศจะผลักดันคนที่อยู่อย่างผิดกฎหมายออก 750,000 คน อินเดียต้องประกาศรับพลเมืองกลับ 18,000 คน ที่เข้าสหรัฐฯอย่างผิดกฎหมายเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาการค้า รวมไปถึงเรื่องการยกเลิกการให้สัญชาติเด็กต่างด้าวที่เกิดในสหรัฐฯที่พ่อแม่เป็นผู้อพยพแบบผิดกฎหมาย
นอกจากนี้เรื่องสำคัญอย่างการถอนตัวจากองค์การอนามัยโลก(WHO) และความตกลงปารีส(เรื่องความร่วมมือด้านสภาพภูมิอากาศ)เพื่อไม่ต้องเป็นสปอนเซอร์ใหญ่ เลิกสนใจอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าและหันมาสนับสนุนการขุดเจาะน้ำมันล้วนเป็นเรื่องที่ทรัมป์ดำเนินการทันทีตามที่หาเสียงเอาไว้
ส่งออกไทยไปจีน-อเมริกายังโต
นายนิษณะ ทวีพาณิชย์ ผู้อำนายการสำนักพัฒนาตลาดและธุรกิจไทยในต่างประเทศ 1 กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ เชื่อว่าการส่งออกไทยไปจีนและอเมริกาในปี 2568 ยังเติบโตได้ตามแผน โดยมองว่านโยบายของทรัมป์ กำหนดมาเพื่อชนะใจคนอเมริกา ไม่ว่าจะเป็นการแก้ปัญหาผู้อพยพ ปัญหายาเสพติด การต่อรองกับประเทศเพื่อนบ้านคือแคนาดาและเม็กซิโก เป็นนโยบายในการแก้ปัญหาภายในของตัวเอง ในขณะที่การขึ้นกำแพงภาษียังต้องเสี่ยงกับปัญหาเงินเฟ้อ ทำให้ผู้บริโภคต้องจ่ายเงินซื้อสินค้าในราคาที่สูงขึ้น การจะดึงอุตสาหกรรมกลับไปลงทุนในอเมริกาก็ทำได้ไม่ง่ายนัก เพราะยังมีพื้นที่อื่นที่มีทรัพยากรดีกว่าสำหรับนักลงทุน ยังไงก็ยังต้องนำเข้าอยู่ดี เมื่อมองมุมนี้ไทยอาจเป็นผู้ได้โอกาสในสถานการณ์นี้หากต่อรองได้ เนื่องจากเรามีสินค้าที่ดีราคาไม่แพงมากนัก
ส่วนนโยบายการยกเลิกการสนับสนุนรถยนต์อีวีของทรัมป์จะกระทบกับอุตสาหกรรมรถอีวีของไทยหรือเปล่า ต้องบอกว่าประเทศไทยอยู่ในยุคเริ่มต้นการผลิตรถยนต์อีวี และในด้านหนึ่งไทยยังสนับสนุนรถยนต์ระบบ ICE เนื่องจากยังมีซัพพลายเชนจำนวนมาก ซึ่งรัฐบาลยังอยู่ในช่วงการหาความสมดุลของการผลิตรถยนต์อีวีกับระบบสันดาป อย่างไรก็ตามการพัฒนาเทคโนโลยีสะอาด เป็นความตกลงของโลก เช่น ในยุโรปยังคงเดินหน้าไปสู่เป้าหมายนี้ หากอเมริกาต้องการขายพลังงานของตัวเองโดยทิ้งพลังงานสะอาด ก็จะขัดแย้งกับเป้าหมายของโลก ในขณะที่อีลอน มัสก์ ก็เป็นผู้ผลิตรถยนต์พลังงานไฟฟ้ารายใหญ่ เราจึงเชื่อว่าอเมริกาจะไม่ทิ้งพลังงานสะอาด เพียงแต่ในช่วงนี้เขาต้องการใช้พลังงานที่มีให้เกิดประโยชน์สูงสุดเท่านั้น
ส่วนตลาดการค้ากับจีน กระทรวงพาณิชย์ตั้งเป้าหมายอัตราการเติบโตยอดการส่งออกไปจีนปีนี้ประมาณ 1% แต่เป้าหมายการทำงานสูงกว่านั้น 3-4 %โดยสินค้าหลักที่ส่งไปจีนคือสินค้าเกษตร เช่น ทุเรียน ซึ่งกรมฯก็พยายามสนับสนุนให้มีนวัตกรรมมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการแปรรูปอาหารหรือสินค้าใหม่ๆที่จะเข้าไปเจาะตลาดจีน
ภูมิรัฐศาสตร์กับระเบียบโลกใหม่
ผศ.ธมาภรณ์ พูมพิจ อาจารย์ประจำสาขาภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์เชิงท่องเที่ยว คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม กล่าวว่า ในเรื่องของภูมิรัฐศาสตร์นั้น มองจากการหาเสียงของทรัมป์ไม่ได้ให้ความสำคัญในด้านนี้มากนัก โดยเฉพาะย่านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ให้ความสำคัญค่อนข้างน้อย แต่สิ่งที่ทรัมป์ให้ความสำคัญมากคือเศรษฐกิจและธุรกิจ ดูได้จากนโยบายที่ได้หาเสียงไว้มีอยู่ 3 เรื่องสำคัญ คือ ปัญหาเศรษฐกิจ เงินเฟ้อ เรื่องผู้อพยพเข้าเมืองแบบผิดกฎหมาย และความมั่นคง จากที่โลกวุ่นวายอยู่ปัจจุบันจะให้จบลงในไม่นานนี้
น่าจับตาว่าระเบียบโลกจะเปลี่ยนอย่างไร สหรัฐอเมริกาจะมีนโยบายอย่างไร แต่ที่สำคัญคือ ระบบการค้าเสรีที่เริ่มมาตั้งแต่ปี 2000 จะกลายเป็นการแลกหมัดต่อหมัดกับรัฐต่อรัฐ ส่วนเรื่องความเสมอภาคความหลากหลายนั้นทรัมป์ไม่ได้ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้เลย ด้านสิ่งแวดล้อมก็เช่นกันได้ถอนตัวจากข้อตกลงปารีสด้วยซ้ำ และความร่วมมือในหลายองค์กรระหว่างประเทศ สหรัฐฯอาจจะไม่เป็นผู้นำ โดยจะหันกลับมาฟื้นฟูเศรษฐกิจประเทศของตัวเองมากขึ้น ด้วยเหตุดังกล่าวจึงมองว่า นโยบายของทรัมป์จะกระทบกับการเปลี่ยนแปลงการจัดระเบียบโลก
