ปรับสมดุลลำไส้ เสริมภูมิคุ้มกัน รองศาสตราจารย์ ดร.พัชราณี ภวัตกุล ภาควิชาโภชนวิทยา คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

ทำไมเราถึงต้องดูแลและให้ความสำคัญกับสุขภาพลำไส้ นั่นเพราะลำไส้มีเซลล์ประสาทหลายล้านเซลล์ ซึ่งระบบประสาทลำไส้ยังเชื่อมโยงกับระบบประสาทส่วนกลางที่อยู่ในสมอง (Gut-Brain Axis) มีหน้าที่ควบคุมการย่อยอาหาร ระดับน้ำตาลในเลือด ระบบภูมิคุ้มกัน ความเครียด ฯลฯ ลำไส้สามารถทำงานได้ด้วยตัวเอง โดยไม่ต้องอาศัยคำสั่งจากสมอง อาจกล่าวได้ว่า “ลำไส้” เปรียบเสมือนสมองที่สองของมนุษย์ นอกจากนี้ลำไส้ยังเป็นที่อยู่ของจุลินทรีย์จำนวนมาก ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการผลิตสารสื่อประสาท เช่น เซโรโทนิน (Serotonin) และ โดปามีน (Dopamine) ที่ควบคุมอารมณ์ ความสุข และการเรียนรู้ หากเราดูแลสุขภาพลำไส้ไม่ดี ทำให้จุลินทรีย์ในลำไส้เสียสมดุล อาจส่งผลเสียทั้งด้านร่างกาย ผิวพรรณ และจิตใจ เป็นบ่อเกิดสารพัดโรคได้โดยไม่รู้ตัว
จุลินทรีย์ดี-ช่วยลำไส้ดี
มารู้จักกับจุลินทรีย์ดีที่ลำไส้ต้องการกัน ซึ่งที่รู้จักกันดีก็ต้องยกให้ โพรไบโอติกส์ (Probiotics) และ พรีไบโอติกส์ (Prebiotics) โดยโพรไบโอติกส์ (Probiotics) จุลินทรีย์ดี อย่างแลคโตบาซิลลัส เป็นตัวรักษาสมดุลความเป็นกรดเบสในร่างกายของเรา ช่วยล้างสารพิษในร่างกาย ดูดซับสารพิษต่างๆ ในลําไส้ ช่วยซ่อมแซมเนื้อเยื่อบริเวณลำไส้ ยับยั้งจุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดโรคระบบทางเดินหายใจ ระบบทางเดินปัสสาวะ โรคมะเร็ง ผลิตเอนไซม์ที่ช่วยย่อยอาหาร หากต้องการเพิ่มจำนวนโพรไบโอติกส์ในร่างกาย ก็ต้องรับประทานอาหารจำพวก โยเกิร์ต ชีสบางชนิด
ขนมปังซาวโดว์ ชาคอมบูชะ ผักดอง กิมจิ ซุปมิโซะ เป็นต้น ขณะที่ พรีไบโอติกส์ (Prebiotics) เป็นแหล่งอาหารสำคัญของแบคทีเรียดี ยิ่งมีแบคทีเรียดีมากเท่าใด ก็ยิ่งช่วยเสริมให้ลำไส้แข็งแรง เสริมภูมิต้านทานได้ดีขึ้น จึงสำคัญต่อการกระตุ้นการทำงานของโพรไบโอติกส์ได้เป็นอย่างดี พบในหัวหอม กระเทียม ถั่วเหลือง ถั่วแดง ผัก ผลไม้ ข้าวสาลี กล้วย เป็นต้น
แต่ที่เด็ดกว่านั้นต้องยกให้ โพสไบโอติกส์ (Postbiotics) หรือสารทางชีวภาพที่ถูกสร้างขึ้นจากกระบวนการย่อยอาหารของเชื้อแบคทีเรียชนิดดี อุดมด้วยสารอาหารที่ร่างกายสามารถดูดซึมได้ เช่น วิตามินบี วิตามินเค กรดอะมิโน กรดไขมันสายสั้น โพสไบโอติกส์มีประโยชน์ในการช่วยกระตุ้นการทำงานของเซลล์และเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ยับยั้งการเพิ่มจำนวนไวรัส ปรับสมดุลลำไส้ เพิ่มจำนวนจุลินทรีย์ดี ช่วยลดการอักเสบในร่างกาย ช่วยดูดซึมอาหารดีต่อระบบทางเดินอาหาร
ช่วยลำไส้ดี-สุขภาพดี
จากการศึกษาวิจัยทางการแพทย์พบว่า นวัตกรรมอินโนกัส (INNOGUTZ) ที่เป็นกลไกการทำงานของ“Prebiotic-Postbiotic Synergistic Therapy” ที่เสริมฤทธิ์กันของ Postbiotic heat-killed Lactobacillus paracasei MCC1849 ร่วมกับพรีไบโอติกส์ 2 ชนิด คือ อินูลิน (Inulin Extract) และโพลีเด็กซ์โตรส (Polydextrose) ซึ่งเป็นใยอาหารชนิดที่ละลายน้ำได้ โดยจะร่วมกันทำหน้าที่เพิ่มเยื่อเมือกที่ผนังของลำไส้ ลดการเกิดภาวะลำไส้รั่ว ป้องกันการติดเชื้อและการเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ และเสริมสร้างการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน และยังเป็นตัวช่วยเสริมการทำงานให้กับโพรไบโอติกส์ (Probiotics) จุลินทรีย์ดีที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ในการช่วยปรับสมดุลการทำงานของลำไส้ และระบบต่างๆ ของร่างกายให้ทำงานได้ดี
ด้วยเหตุนี้ได้ส่งผลให้นักวิจัยในหลายประเทศให้ความสนใจในการศึกษา Postbiotic heat-killed Lactobacillus paracasei MCC1849 โดยการศึกษาในประเทศญี่ปุ่น พบว่า สามารถป้องกันหรือรักษาโรคที่เกี่ยวข้องจากการอักเสบต่างๆ เช่น แผลในกระเพาะอาหาร การแพ้อาหาร โรคหอบหืด หลอดลมอักเสบ ลมพิษ หรือการติดเชื้อทั่วไป(1) ผลวิจัยของ Kato et al. พบว่า ช่วยส่งเสริมการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันได้ถึงในระดับยีน(2) และยังมีงานวิจัยทางการแพทย์ที่พบว่า Heat-Killed Lactobacillus paracasei MCC1849 มีศักยภาพในการเพิ่มความต้านทานต่อการติดเชื้อหวัดในกลุ่มที่มีความเสี่ยงได้ถึง 20.8% และยังช่วยให้ผู้ที่เป็นโรคหวัดหายไวขึ้น ที่น่าสนใจคือ Lactobacillus paracasei ยังมีผลต่อสุขภาพผิว จากผลวิจัยของ Guenchiche A. พบว่า สามารถปรับปรุงสภาพผิวบอบบางและไวต่อการระคายเคืองได้และเพิ่มอัตราการฟื้นฟูการทำงานของปราการผิว(3) นอกจากนี้การศึกษาของ Pimazzoni et al. พบว่า Heat-Killed L. paracasei สามารถควบคุมการอักเสบของผิวหนังและเสริมสร้างปราการผิวได้(4) และงานวิจัยของ Xu et al. ที่ศึกษากลไกการใช้ Heat-Killed L. paracasei เพื่อช่วยลดความเสียหายจากการออกซิเดชันของผิวหนัง และการแก่จากแสงแดด และแสงยูวีบี (UVB) พบว่า สามารถช่วยป้องกันความเป็นพิษจากแสงยูวีบี และกระตุ้นการสร้างกลูต้าไธโอน ออกฤทธิ์ต้านการสร้างเม็ดสี จึงช่วยให้ผิวขาวสว่างขึ้น(5)
ดังนั้นการดูแลสุขภาพลำไส้ให้ดี รักษาชุมชนจุลินทรีย์ในลำไส้ให้มีความสมดุล จะช่วยทำให้ระบบภูมิคุ้มกันดีขึ้น และส่งผลต่อสุขภาพองค์รวมของเราให้ดีขึ้นได้

Reference
1.Tanaka T, Iwabuchi N, Sato Y, Shimizu K, Odamaki T. Lactic acid bacterium, drug, food or drink, and feed which contain the lactic acid bacterium. United States patent US10,653,730 B2 2020.
2.Kato K, Arai S, Sato S, Iwabuchi N, Tanaka M. Effects of Heat-Killed Lacticaseibacillus paracasei MCC1849 on immune parameters in healthy adults – A randomized, double-blind, placebo-controlled, parallel-group study. Nutrients. 2024; 16:216.
3.Gueniche A,Philippe D, Bastien P, Reuteler G, Blum S, Castiel-Higounenc I, et al. Randomised double-blind placebo-controlled study of the effect of Lactobacillus paracasei NCC 2461 on skin reactivity. Beneficial Microbes. 2014; 5(2): 137-145.
4.Pimazzoni S, Algieri F, Tanaskovic N, Braga D, Penna G, Rescigno M. Lactobacillus paracasei CNCM
I-5220-derived postbiotic counteracts skin inflammation and protects skin barrier integrity. bioRxiv, 2024. doi: 10.1101/2024.02.16.579120.
5.Jing Xu, Xiaofang Zhang, Yan Song, Bin Zheng, Zhengshun Wen, Miao Gong and Lingting Meng. Heat-Killed Lactobacillus paracasei Ameliorated UVB-Induced Oxidative Damage and Photoaging and Its Underlying Mechanisms. Antioxidants, 2022, 11, 1875-1898.