มจธ. คว้าเหรียญทองระดับชาติ กับ “ไข่ปลาคาเวียร์จากพืช” นวัตกรรมอาหารแห่งอนาคต
ท่ามกลางกระแสความต้องการอาหารแห่งอนาคต ที่ใส่ใจทั้งด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อม ล่าสุดดูเหมือนว่า กลุ่มนักศึกษาไทยจาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) ได้กลายเป็นผู้สร้างนวัตกรรมโปรตีนทางเลือกใหม่ ที่น่าจับตามอง มาให้กับผู้บริโภคได้ตื่นตาตื่นใจกัน
“สไปรูลักซ์คาเวียร์ (Spirulux Caviar)” หรือไข่ปลาคาเวียร์จากพืช คือนวัตกรรมโปรตีนทางเลือกใหม่ ที่ถูกสร้างสรรค์ขึ้น โดยกลุ่มนักศึกษาไทย และเป็นนวัตกรรมด้านอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง และมีความเป็นรมิตรกับสิ่งแวดล้อมด้วย
สำหรับกระบวนการผลิต “ไข่ปลาคาเวียร์จากพืช” เป็นการนำเอากากสาหร่าย ซึ่งเป็นวัสดุผลพลอยได้จากอุตสาหกรรมการสกัดสารสำคัญจากสาหร่ายสไปรูลิน่า (Spirulina) ที่ถือว่า มีโปรตีนสูงตัวหนึ่ง โดยความคิดสร้างสรรค์และศักยภาพของเยาวชนไทยชุดนี้ได้รับการยอมรับในเวทีระดับประเทศ ซึ่งสามารถคว้ารางวัลเหรียญทองจากการประกวด Thailand New Gen Inventors Award 2025 (I-New Gen Award 2025) ที่จัดโดยสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ภายในงาน “วันนักประดิษฐ์” ประจำปี 2568 ซึ่งตอกย้ำถึงโอกาสในการนำพานวัตกรรมก้าวไปสู่ตลาดโลก
เบื้องหลังการผลิต “ไข่ปลาคาเวียร์จากพืช”
สำหรับเบื้องหลังของผลิตภัณฑ์เลียนแบบไข่ปลาคาเวียร์ จากโปรตีนสกัดของสไปรูลินา หรือ สไปรูลักซ์คาเวียร์ เกิดจากความร่วมมือของ 3 นักศึกษา ประกอบด้วย นางสาวกุลวดี หิรัญ (ก้อย) นักศึกษาปริญญาโท ภาควิชาวิศวกรรมอาหาร ร่วมกับนางสาวปภัสรา ดาวัลย์ (สตางค์) และนายกันตพัฒน์ ทองดี (แฮ่ม) นักศึกษาปริญญาตรี ชั้นปีที่ 4 สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการอาหาร ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ โดยทั้งหมดนี้ อยู่ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดของอาจารย์ที่ปรึกษา รศ. ดร.พรรณจิรา วงศ์สวัสดิ์ ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ และ รศ. ดร.เสาวคนธ์ วงศาสุลักษณ์ ภาควิชาวิศวกรรมอาหาร และสถาบันพัฒนาและฝึกอบรมโรงงานต้นแบบ โดยทั้งหมดมีเป้าหมายร่วมกันในการสร้างโปรตีนทางเลือกที่ตอบโจทย์ทั้งสุขภาพ รสชาติอร่อย แปลกใหม่ และมีความยั่งยืน ด้วยแนวคิดที่เรียบง่ายแต่ชัดเจนว่าจะสามารถทำให้โปรตีนจากพืชกลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ “ดีต่อทั้งคนและโลก”
ผ่านการทดลองซ้ำๆ จนมั่นใจ
“สไปรูลักซ์ คาเวียร์ ถูกพัฒนาด้วยเทคนิคทางวิทยาศาสตร์ที่ซับซ้อนแต่น่าสนใจ เริ่มจากการสกัดโปรตีนจากสาหร่ายด้วยเทคนิคการสกัดด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง (Ultrasound-Assisted Alkaline Extraction) ก่อนจะใช้เทคนิคสเฟียริฟิเคชันย้อนกลับ (Reverse spherification) ในการขึ้นรูปทรงกลมจากของเหลว เกิดเป็นเม็ดเจลาตินที่มีลักษณะคล้ายไข่ปลาคาเวียร์ ทำให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีเนื้อสัมผัสเด้งหนึบเหมือนไข่ปลา สีเขียวอมน้ำตาล และให้ประสบการณ์ใหม่ในการบริโภคโปรตีนจากพืช โดยไม่ต้องผ่านการปรุงแต่งด้วยสารเคมี นอกจากนี้ ไข่ปลาคาเวียร์จากพืช ดังกล่าว ยังได้รับการปรับรสชาติ ให้มีความกลมกล่อม เข้ากับลิ้นของคนไทย ผ่านการทดลองซ้ำแล้วซ้ำเล่าจนได้สูตรที่ลงตัว” นางสาวกุลวดี หิรัญ เล่าถึงเทคนิคของการสร้างนวัตกรรมนี้
ขณะที่ นางสาวปภัสรา ดาวัลย์ เล่าถึงผลลัพธ์ที่ได้จากกระบวนการวิจัยด้วยว่า “สไปรูลักซ์ คาเวียร์ โปรตีนทางเลือกที่มีรูปลักษณ์สวยงาม แปลกใหม่ และน่าสนใจสำหรับผู้บริโภค ถือเป็นแหล่งโปรตีนคุณภาพสูงที่อุดมด้วยกรดอะมิโนจำเป็น และสารไฟโคไซยานินที่มีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระที่ดีต่อสุขภาพ โดยเฉพาะในด้านการชะลอความเสื่อมของเซลล์ อีกทั้งกระบวนการผลิตจากสาหร่ายยังเป็นทางเลือกที่ยั่งยืนและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากกว่าการผลิตโปรตีนจากสัตว์ ทั้งในแง่ของการใช้ทรัพยากรและการลดการปล่อยคาร์บอน”
ด้าน นายกันตพัฒน์ ทองดี นักศึกษาปริญญาตรี ชั้นปีที่ 4 สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการอาหาร ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ ยังได้สะท้อนถึงความมุ่งมั่นในการทำงานว่า “ตลอดกระบวนการพัฒนา พวกเราต้องเผชิญกับอุปสรรคมากมาย เพราะสิ่งที่เราทำเป็นสิ่งใหม่ มีหลายเรื่องที่ต้องก้าวผ่านให้ได้ทั้งเรื่องรสชาติที่ไม่คุ้นเคยของโปรตีนจากสาหร่าย และการปรับเนื้อสัมผัสให้ใกล้เคียงกับไข่ปลาจริงๆ แต่ด้วยความตั้งใจและความช่วยเหลือจากอาจารย์ที่ปรึกษา พวกเราก็สามารถก้าวข้ามทุกอุปสรรคมาได้“
รางวัลการันตีศักยภาพ “สไปรูลักซ์ คาเวียร์”
สำหรับ รางวัลเหรียญทองจาก Thailand New Gen Inventors Award 2025 ถือเป็นเครื่องการันตี ถึงศักยภาพของ “สไปรูลักซ์ คาเวียร์” ในการเป็นโปรตีนทางเลือกที่น่าสนใจและมีคุณภาพ ซึ่งสอดรับกับแนวโน้มความต้องการอาหาร Plant Based ที่กำลังเติบโตอย่างต่อเนื่องทั่วโลก และด้วยคุณค่าทางโภชนาการ รวมถึงรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์ และกระบวนการผลิตที่ยั่งยืน “สไปรูลักซ์ คาเวียร์” จึงมีโอกาสอันสดใสในการก้าวเข้าสู่ตลาดโลกและตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคที่ใส่ใจสุขภาพและสิ่งแวดล้อม
ด้าน รศ. ดร.พรรณจิรา วงศ์สวัสดิ์ ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มองเห็นโอกาสในตลาดโลกสำหรับนวัตกรรมนี้ว่า “ผลิตภัณฑ์ของเรามีความโดดเด่นทั้งในด้านแนวคิดและคุณภาพ ซึ่งเป็นสิ่งที่ตลาดอาหารนานาชาติให้ความสำคัญ เราเชื่อมั่นว่าสไปรูลักซ์ คาเวียร์ สามารถสร้างความแตกต่างและได้รับการยอมรับในระดับสากลได้” เช่นเดียวกับ รศ. ดร.เสาวคนธ์ วงศาสุลักษณ์ พูดถึง ก้าวต่อไปของโครงการนี้ด้วยว่า “เวลานี้ ทีมงานของเรากำลังศึกษาความเป็นไปได้ในการขยายการผลิตในระดับอุตสาหกรรม และมองหาโอกาสในการร่วมมือกับภาคเอกชน เพื่อนำสไปรูลักซ์ คาเวียร์ ออกสู่ตลาดให้ผู้บริโภคได้เข้าถึงอย่างกว้างขวาง”
ต้นแบบอาหารแห่งอนาคต
วันนี้สไปรูลักซ์ คาเวียร์ไม่ได้เป็นเพียงผลิตภัณฑ์ที่แปลกใหม่ หรือได้รับรางวัลระดับประเทศเท่านั้น แต่คือต้นแบบของ “อาหารแห่งอนาคต” ที่อาจกลายเป็นโปรตีนทางเลือกสำคัญในระดับโลก ด้วยคุณค่าทางโภชนาการ ความยั่งยืน และศักยภาพในการต่อยอดพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ได้อีกหลากหลาย ทั้งอาหารเด็ก อาหารผู้สูงอายุ หรืออาหารเฉพาะทาง และที่สำคัญกว่านั้น นี่อาจเป็นจุดเริ่มต้นของธุรกิจไทยที่ใช้ภูมิปัญญา วิทยาศาสตร์ และความตั้งใจของคนรุ่นใหม่ สร้างผลิตภัณฑ์ระดับโลกจากวัตถุดิบเหลือใช้ในประเทศของเราเอง
หาก ผู้ประกอบการ หรือนักลงทุน ท่านใดมีความสนใจและต้องการร่วมลงทุนหรือต่อยอดกับ“สไปรูลักซ์ คาเวียร์” นวัตกรรมอาหารแห่งอนาคตนี้ สามารถติดต่อได้ที่ งานทรัพย์สินทางปัญญาและการถ่ายทอดเทคโนโลยี 02 470 9626
********************
