20 ปี หุ่นยนต์กู้ภัย มจพ.ต่อยอดเด็กไทย ความสำเร็จเบื้องหลัง ความมั่นคงของไทย

samanyavee
07/09/2026

จะเห็นได้ว่า ปัจจุบัน เทคโนโลยีหุ่นยนต์ (Robotics Technology) กำลังมีการพัฒนาอย่างรวดเร็ว และเป็นที่น่าจับตามองของผู้คนหลายกลุ่ม ในหลายประเทศ โดยเฉพาะ กลุ่มอุตสาหกรรม ที่เชื่อว่า จะนำเอาเทคโนโลยีที่ว่านี้ มาเป็นกำลังสำคัญในการช่วยขับเคลื่อนกำลังการผลิต และเศรษฐกิจของแต่ละประเทศ

ในส่วนของประเทศไทย ก็เรียกว่า มีการพัฒนาเทคโนโลยีหุ่นยนต์ มาอย่างต่อเนื่องเช่นกัน ที่ผ่านมา หากพูดถึงวงการหุ่นยนต์ระดับโลกแล้ว มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ถือเป็นสถาบันการศึกษาชั้นนำระดับหัวแถวของประเทศไทย ที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาเทคโนโลยีหุ่นยนต์ มาอย่างต่อเนื่อง โดยดูได้จากการเข้าร่วมการแข่งขันนวัตกรรมด้านเทคโนโลยี อย่าง RoboCup ตลอดระยะเวลากว่า 20 ปี ที่ผ่านมา ที่สามารถคว้าแชมป์อันดับ 1 ของโลก มาแล้วถึง 10 สมัย

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อรัญ แบล็ทเลอร์ ผู้อำนวยการหลักสูตรวิศวกรรมหุ่นยนต์ และระบบอัตโนมัติ ภาควิชาวิศวกรรมการผลิต และหุ่นยนต์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ (มจพ.) เล่าให้กับ “บางกอกทูเดย์” ฟังว่า จริงๆ แล้ว ทาง มจพ. มีการพัฒนาเทคโนโลยี ด้านหุ่ยนต์กู้ภัยมาอย่างต่อเนื่อง และมีชื่อเสียงในประเทศไทย มาอย่างยาวนาน

“ขณะที่ในเวลาต่อมา เมื่อญี่ปุ่นตั้งรายการแข่งขัน RoboCub ซึ่งเป็นรายการแข่งขันที่ใหญ่ที่สุดในโลก ที่เป็น World Championship โดยมีจุดประสงค์เพื่อนำหุ่นยนต์ที่มนุษย์สร้างขึ้น มาเตะฟุตบอลแข่งกับคนจริงๆ โดยมีการคาดการณ์กันไว้ว่า ภายในปี 2050 หุ่นยนต์จะสามารถชนะ ฟีฟ่าเวิลด์ ซึ่งปัจจุบัน หลายๆ คนจะเห็นได้ว่า ในส่วนของหุ่นยนต์ฮิวมานอยด์ (Humanoid) ปัจจุบัน เริ่มมีการทำงานได้เหมือนมนุษย์เข้าไปมากๆ แล้ว” ผู้อำนวยการหลักสูตรฯ กล่าวด้วยว่า ยังไม่ทันถึง ปี ค.ศ. 2030 นั่นแสดงว่า เราน่าจะมีโอกาสได้เห็นภาพของหุ่นยนต์เตะฟุตบอล อย่างที่ตั้งใจไว้อย่างแน่นอน และคาดว่าน่าจะเร็วกว่าที่มีการตั้งเป้าหมายไว้ เนื่องด้วย วันนี้ เรามีการพัฒนา Semiconductor, Quantum CPU และ AI ที่รวดเร็วขึ้นในปัจจุบัน

จุดเปลี่ยนสำคัญ: จากสนามแข่งขัน สู่สนามจริงของภัยพิบัติ

ผศ.ดร.อรัญ บอกด้วยว่า หนึ่งในปัจจัยสำคัญของการนำมาซึ่งการแข่งขันหุ่นระดับโลก ก็คือ เหตุการณ์แผ่นดินไหวและวิกฤตโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟุกุชิมะ “อาจเรียกได้ว่า เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของวงการโรโบติกส์ เมื่อพื้นที่อันตรายเข้าขั้นวิกฤตจนไม่สามารถส่งมนุษย์เข้าไปสำรวจพื้นที่ดังกล่าวได้ จึงเป็นเหตุผลสำคัญ ที่ทำให้เกิดการแข่งขันลีก RoboCup Rescue (หุ่นยนต์กู้ภัย) ขึ้น โดยมีสถาบันมาตรฐานและเทคโนโลยีแห่งชาติสหรัฐฯ (NIST) ได้เข้ามาจำลองสนามทดสอบจากเหตุการณ์ภัยพิบัติจริงทั่วโลก”

“ด้วยเหตุนี้ มจพ. ได้มองเห็น Social Impact หรือ ผลกระทบเชิงบวกต่อสังคม จึงเริ่มส่งทีมเข้าร่วมแข่งขันตั้งแต่ปี 2006 (พ.ศ. 2549) ในนามทีม iRAP และประเดิมด้วยการคว้า แชมป์โลกสมัยแรก ณ เมืองแอตแลนตา สหรัฐอเมริกา ก่อนจะสั่งสมประสบการณ์ จนถึงวันนี้ เราสามารถคว้าแชมป์โลกมาครองได้ถึง 10 สมัย

จากคำถาม “แข่งไปทำไม?” สู่การลงปฏิบัติการจริง

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ทีมพัฒนามักต้องเจอกับคำถามจากสังคมเสมอว่า “ได้แชมป์โลกมาตั้งหลายสมัย แต่ทำไมไม่เคยเห็นนำมาใช้งานจริงในประเทศ?” ซึ่งในประเด็นนี้ ผศ.ดร.อรัญ ยอมรับว่า “ในความจริงแล้ว ประเทศไทย ถือว่าเป็นประเทศที่โชคดี ไม่เคยเจอกัยพิบัติร้ายแรงมากนัก ขณะที่เทคโนโลยีบางประเภทของเรา ก็เกี่ยวข้องกับเรื่องของ ความมั่นคง ที่ไม่สามารถเผยแพร่สู่สาธารณะได้ จึงทำให้ไม่ค่อยมีข่าวเทคโนโลยี หุ่นยนต์ของทางมหาวิทยาลัยเผยแพร่เท่าไรนัก จนกระทั่งเกิดเหตุการณ์ตึก สตง. ถล่มในไทย ทีม มจพ. ก็ได้ส่งทีมงานด้านหุ่นยนต์กู้ภัย เข้าไปในพื้นที่จริงภายในไม่กี่ชั่วโมง เพื่อร่วมปฏิบัติการกู้ภัย ต่อเนื่องยาวนานกว่า 72 ชั่วโมง” ผศ.ดร.อรัญ บอกว่า นั่นจึงอาจถือได้ว่า เป็นการเปิดตัวเทคโนโลยีหุ่นยนต์กู้ภัยของ มจพ. เป็นครั้งแรกเลยก็ว่าได้”

“นอกจากนี้ เทคโนโลยีของเรา ยังถูกต่อยอดไปช่วยงานความมั่นคงชายแดน โดยที่ผ่านมาเราได้มีการส่งมอบ หุ่นยนต์ตรวจจับและทำลายวัตถุระเบิด (EOD) ไปให้กับทางกองทัพแล้วอย่างน้อย จำนวน 4 ตัว เพื่อปฏิบัติภารกิจในพื้นที่เสี่ยงภัยแทนทหาร รวมถึง ยังได้มีการส่งหุ่นยนต์เข้าไปสำรวจ ในโรงงานอุตสาหกรรมที่มีความเสี่ยงสูง เช่น พื้นที่ ที่มีแก๊สพิษหรือความร้อนสูง ด้วยเหมือนกัน”

มจพ. ไม่ได้มุ่งสร้างแค่หุ่นยนต์ แต่เน้นสร้างคน

หนึ่งในหัวใจสำคัญของการพัฒนาเทคโนโลยีอย่างยั่งยืนของ มจพ. ผศ.ดร.อรัญ กล่าวว่า ไม่ใช่การตั้งบริษัทเพื่อผลิตหุ่นยนต์ขาย แต่คือ การสร้างคน (Talent Generation) “เรามุ่งเน้นให้นักศึกษาของเรา ลงมือทำจริง โดยให้นักศึกษาได้เรียนรู้กระบวนการทางวิศวกรรม ตั้งแต่การออกแบบ ฮาร์ดแวร์ ไปจนถึงการเขียนโปรแกรมควบคุมระบบอัตโนมัติ ก่อนที่จะมีการ ‘กระจายบุคลากร’ ออกไปยังสถานประกอบการ และอุตสาหกรรมต่างๆ เพราะนักศึกษาของเราเมื่อจบออกไป จะเปรียบเหมือน ‘เมล็ดพันธุ์’ ที่จะไปเติบโตและต่อยอด ในการสร้างเทคโนโลยีเป็นของตัวเอง เพื่อช่วยลดการพึ่งพาการนำเข้าเทคโนโลยีจากต่างประเทศ” ซึ่ง ผศ.ดร.อรัญฯ ยังได้กล่าวเสริมด้วยว่า หากเราเน้นแต่ซื้อเทคโนโลยีต่างประเทศเข้ามา หากเกิดวิกฤต หรือ สงคราม เราอาจเกิดการขาดแคลนเทคโนโลยีได้ในอนาคต เพราะถูกจำกัดสิทธิ์ในการซื้อจากประเทศผู้พัฒนาเทคโนโลยี ดังนั้น การพึ่งพาเทคโนโลยี ที่เป็นของเราเอง จะเป็นรากฐานสำคัญ ในการสร้างความมั่นคงทางเทคโนโลยี ของประเทศได้

อย่างไรก็ดี ผศ.ดร.อรัญ ทิ้งท้ายไว้ว่า อุปสรรคสำคัญ ของการพัฒนาเทคโนโลยีในประเทศ อาจไม่ใช่ “งบประมาณ” แต่เป็นเรื่องของ “ทัศนคติและการเปิดใจ” ของคนในประเทศ “หากจะว่าไป ความเป็นชาตินิยมในการสนับสนุนเทคโนโลยีของไทย ถือเป็นหนึ่งในปัจจัยสนับสนุนให้เทคโนโลยีของไทยเติบโต อย่างยั่งยืน โดยวันนี้ ทาง มจพ. จะยังคงเดินทางพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ๆ ให้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเราเชื่อว่า ในอนาคตอันใกล้ เราอาจจะได้เห็น ‘หุ่นยนต์ฮิวมานอยด์ (Humanoid)’ จากฝีมือของเด็กไทยก็ได้”

…เพราะวันนี้ มจพ. ไม่ได้หยุดอยู่แค่ การคว้าถ้วยรางวัลแชมป์โลก แต่เป้าหมายสำคัญ คือ การสร้างรากฐานด้านวิศวกรรมเพื่อส่งต่อบุคลากรทรงคุณค่า ขับเคลื่อนเศรษฐกิจและความมั่นคงของประเทศไทยอย่างยั่งยืนตลอดไป…

สรุปข่าวโดย Bangkok Today

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ (มจพ.) ได้พัฒนาเทคโนโลยีหุ่นยนต์อย่างต่อเนื่องตลอดระยะเวลากว่า 20 ปี และสามารถคว้าแชมป์โลกจากการแข่งขัน RoboCup มาแล้วถึง 10 สมัย โดยมีจุดเริ่มต้นจากการแข่งขันหุ่นยนต์กู้ภัยเพื่อแก้ปัญหาภัยพิบัติ ผศ.ดร.อรัญ แบล็ทเลอร์ ผู้อำนวยการหลักสูตรวิศวกรรมหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติ เปิดเผยว่า ผลงานหุ่นยนต์ของ มจพ. ไม่เพียงแต่สร้างชื่อเสียงในเวทีระดับโลกเท่านั้น แต่ยังถูกนำไปใช้ปฏิบัติภารกิจจริงในประเทศ เช่น เหตุการณ์ตึก สตง. ถล่ม และการส่งมอบหุ่นยนต์ตรวจจับและทำลายวัตถุระเบิด (EOD) ให้กับกองทัพ รวมถึงการใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมเสี่ยงภัย เป้าหมายสำคัญของ มจพ. คือการสร้างคนและพัฒนานักศึกษาให้เป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและความมั่นคงทางเทคโนโลยีของประเทศ

ประเด็นสำคัญ

มจพ. เข้าร่วมการแข่งขันนวัตกรรมเทคโนโลยี RoboCup และคว้าแชมป์โลก 10 สมัย ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา
จุดเปลี่ยนสำคัญของหุ่นยนต์กู้ภัย (RoboCup Rescue) เกิดขึ้นจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวและวิกฤตโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟุกุชิมะ
หุ่นยนต์กู้ภัยของ มจพ. เคยเข้าร่วมปฏิบัติการจริงในเหตุการณ์ตึก สตง. ถล่ม และมีการส่งมอบหุ่นยนต์ EOD ให้กองทัพใช้งาน
เป้าหมายหลักของมหาวิทยาลัยคือการสร้างบุคลากรและเมล็ดพันธุ์ทางวิศวกรรม เพื่อลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศ