‘ลูกสาวกำนัน’ เวทีประกวดเล็กที่ไม่เล็ก พื้นที่ให้เยาวชนแข่งขันอย่างสร้างสรรค์ (ตอน 1)

หากพูดถึง “เวทีประกวดนางงาม” หลายคนอาจนึกถึงแสงสี เวทีใหญ่ มงกุฎ และการแข่งขันระดับประเทศหรือระดับนานาชาติ แต่สำหรับ อ.ปุ๋ย แล้ว ไม่ว่าเวทีจะเล็กหรือใหญ่ ทุกเวทีล้วนมี “คุณค่า” ในแบบของตัวเอง หากมีเป้าหมายชัดเจน และสามารถใช้พื้นที่นั้นสร้างโอกาส ส่งเสริม และพัฒนาเยาวชนได้อย่างแท้จริง

หนึ่งในเวทีที่ อ.ปุ๋ย มีโอกาสเข้าไปมีส่วนร่วมในฐานะที่ปรึกษาและประธานคณะกรรมการตัดสินมา 4 ปีต่อเนื่อง นั่นคือการประกวด “ลูกสาวกำนัน” อ.หลังสวน จ.ชุมพร ซึ่งจัดขึ้นสืบเนื่องจากกิจกรรมวันกำนัน–ผู้ใหญ่บ้าน ตรงกับวันที่ 13 สิงหาคมของทุกปีโดยชมรมกำนัน ผู้ใหญ่บ้านในพื้นที่ ซึ่งปีนี้เพิ่งจะจัดเสร็จสิ้นไป โดยมี “นายมานิต บริพันธ์” นายอำเภอหลังสวนให้เกียรติมาเป็นประธานในงาน

แนวคิดของเวทีนี้น่าสนใจตรงที่ หากประเทศไทยเคยมีแนวคิด “หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์” หรือ OTOP เวทีลูกสาวกำนันก็มองอย่างสนุก ๆ ได้ว่าเป็น “หนึ่งตำบล หนึ่งสาวงาม” เพราะเปิดโอกาสให้แต่ละตำบลคัดเลือกหญิงสาวที่มีภูมิลำเนาและชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านของตำบลนั้น มาเป็นตัวแทนเข้าร่วมประกวด

…นี่จึงไม่ใช่เพียงการเฟ้นหาว่า “ใครสวยที่สุด” แต่ยังสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน ทำให้คนในแต่ละตำบลได้ร่วมกันเชียร์และภาคภูมิใจกับตัวแทนของตัวเอง…

เวทีเล็กหรือใหญ่ไม่สำคัญ เท่ากับ “เวทีนั้นให้อะไรกับเด็ก”

อ.ปุ๋ย ไม่เคยมองว่า การได้รับเชิญไปเป็นกรรมการเวทีระดับท้องถิ่นเป็นเรื่องเล็ก เพราะตลอดเวลาที่ทำงานเกี่ยวข้องกับการประกวดมา ไม่ว่าจะเป็นเวทีขนาดไหน หากเป็นกิจกรรมที่สร้างสรรค์และส่งเสริมเยาวชน อ.ปุ๋ย ยินดีเข้าไปมีส่วนร่วม อย่าลืมว่า ผู้หญิงที่ประสบความสำเร็จบนเวทีระดับประเทศจำนวนไม่น้อย จุดเริ่มต้นของเขาอาจเป็นเพียงเวทีเล็ก ๆ ในตำบล อำเภอ หรือจังหวัด เวทีท้องถิ่นจึงเปรียบเสมือน “ห้องเรียนแรก” ที่เปิดโอกาสให้เยาวชนได้ฝึกบุคลิกภาพ การเดิน การแสดงออก การควบคุมความตื่นเต้น การใช้ความคิด และการพูดต่อหน้าสาธารณชน สำหรับเวทีนี้ ผู้ได้รับตำแหน่งยังมีโอกาสได้รับการต่อยอด โดยในปีที่ผ่านมา ผู้ชนะได้รับเลือกเป็นตัวแทนไปประกวด ธิดากาชาดระดับจังหวัดชุมพร อีกด้วย

…นั่นหมายความว่า “ก้าวเล็ก ๆ” บนเวทีชุมชน สามารถกลายเป็นประตูสู่เวทีที่ใหญ่ขึ้นได้จริง…

ไม่ใช่แค่เดินสวย แต่ต้องเห็นศักยภาพรอบด้าน

รูปแบบการแข่งขันมีความหลากหลาย โดยที่ผ่านมา มีทั้งการประกวดในชุดกีฬาและชุดไทย รอบชุดกีฬา ผู้เข้าประกวดสวมเสื้อโปโล กระโปรง และรองเท้าผ้าใบ เพื่อให้กรรมการพิจารณารูปร่าง สัดส่วน บุคลิกภาพ และการเดิน พร้อมกับมีรางวัล Sport Girl สิ่งหนึ่งที่ อ.ปุ๋ย ให้ความสำคัญคือเรื่อง “ความปลอดภัย” โดยขอความร่วมมือผู้เข้าประกวดหลีกเลี่ยงรองเท้าส้นตึก เพราะเวทีต่างจังหวัดบางแห่งมีบันไดขึ้น–ลงที่ค่อนข้างเดินลำบาก รองเท้าที่สูงมากอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุได้ เราไม่จำเป็นต้องทำให้นางงามสูงขึ้นด้วยรองเท้า จนต้องแลกกับความเสี่ยงที่จะได้รับบาดเจ็บ ขณะที่ชุดไทยก็เป็นอีกองค์ประกอบหนึ่งที่ช่วยให้เยาวชนได้สัมผัสกับความงดงามและอัตลักษณ์ของวัฒนธรรมไทย

ปี 2569 ยังเพิ่มรอบ “ความสามารถพิเศษ” เข้ามา เพื่อเปิดพื้นที่ให้ผู้เข้าประกวดได้แสดงศักยภาพที่มากกว่ารูปลักษณ์ภายนอก โดยหลักเกณฑ์คะแนนจึงประกอบด้วย ความสวย 40 คะแนน บุคลิกภาพ 20 คะแนน ปฏิภาณไหวพริบและการตอบคำถาม 20 คะแนน และความสามารถพิเศษ 20 คะแนน รวม 100 คะแนน

…การกำหนดสัดส่วนเช่นนี้ทำให้เป้าหมายของเวทีชัดเจนว่า แม้ “ความสวย” จะเป็นองค์ประกอบหลักของการประกวด แต่ผู้ชนะก็ควรมีบุคลิก ความคิด และความสามารถประกอบกันด้วย….

“ขวัญใจมหาชน” สีสันที่เชื่อมเวทีกับชุมชน

อีกเสน่ห์หนึ่งของการประกวดคือรางวัล “ขวัญใจมหาชน” ซึ่งชาวบ้านและกองเชียร์สามารถร่วมสนับสนุนตัวแทนของตำบลตัวเองผ่านการซื้อดอกไม้ มีการแยกดอกไม้ตามสีและมูลค่า เพื่อให้ง่ายต่อการนับคะแนน เช่น 100, 200, 500 หรือ 1,000 บาท กลายเป็นสีสันที่ทำให้บรรยากาศการเชียร์สนุกสนานอย่างมาก บางปีการแข่งขันเข้มข้นถึงขั้นดอกไม้หมด ขณะที่กองเชียร์ยังต้องการสนับสนุนผู้เข้าประกวดต่อ จนเกิดการสมทบเงินสดเพิ่มเติมกันอย่างคึกคัก แต่สิ่งที่มีคุณค่ามากกว่าเสียงเชียร์ คือรายได้ส่วนหนึ่งจากกิจกรรมถูกแบ่งกลับไปสนับสนุนผู้เข้าประกวด และอีกส่วนหนึ่งนำไปใช้ทำกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ของชมรมและชุมชน บางปีสามารถระดมเงินได้หลายแสนบาท

…จึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจว่า “การประกวด” สามารถผสมผสานความบันเทิง การมีส่วนร่วม และการสร้างประโยชน์คืนสู่ท้องถิ่นได้….

1 กรรมการ = 1 เสียง หลักง่าย ๆ เพื่อความยุติธรรม

อีกเรื่องที่ อ.ปุ๋ย ให้ความสำคัญมากคือ “ระบบการตัดสิน” หลักของ อ.ปุ๋ยชัดเจนว่า กรรมการทุกคนมีหนึ่งเสียงเท่ากัน ไม่มีเสียงของใครใหญ่กว่าใคร แม้แต่ประธานกรรมการก็มีหนึ่งเสียงเช่นเดียวกัน หน้าที่พิเศษของประธานมีเพียงการชี้ขาดในกรณีคะแนนเสมอเท่านั้น จำนวนกรรมการจึงควรเป็นเลขคี่ เพื่อลดโอกาสเกิดคะแนนเท่ากัน

ในบางรอบ การใช้คะแนนดิบ 1–100 อาจเกิดปัญหาได้ เพราะกรรมการแต่ละคนมีมาตรฐานการให้คะแนนต่างกัน บางคนชอบมากให้ 100 ขณะที่อีกคนอาจให้สูงสุดเพียง 90 หรือเมื่อไม่ชอบอาจลดเหลือ 50 ความแตกต่างของ “สเกลคะแนน” เช่นนี้สามารถทำให้ผลรวมพลิกอย่างมาก จึงมีการนำระบบ “1 คน 1 เสียง” มาใช้ในบางช่วง เช่น ให้กรรมการเลือกหมายเลขที่เห็นว่าเหมาะสม แล้วนับจำนวนเสียงเพื่อหาผู้ผ่านเข้ารอบ ส่วนรอบสุดท้าย ให้กรรมการเรียงอันดับผู้เข้าประกวด เช่น ชนะเลิศ รองอันดับ 1 และรองอันดับ 2 ก่อนแปลงเป็นคะแนนอันดับ

…วิธีนี้ช่วยลดอิทธิพลจากความแตกต่างของวิธีให้คะแนนของกรรมการแต่ละคน และทำให้ทุกเสียงมีน้ำหนักใกล้เคียงกัน (อ่านต่อฉบับหน้า)…

เรื่อง : อ.ปุ๋ย–อนุรี อนิลบล
เรียบเรียง : ดร.บ๊อบ-จุมพล โพธิสุวรรณ

อีบุ๊กบางกอกทูเดย์รายสัปดาห์ ฉบับที่ 549
ระหว่างวันศุกร์ที่ 21 – วันพฤหัสบดีที่ 27 สิงหาคม 2569
หน้า 29 คอลัมน์ วินทุกเว(ที) ways to win/Ep168 เรื่อง : อ.ปุ๋ย–อนุรี อนิลบล