ครม.หั่นวีซ่าฟรี เหลือ 30-15 วัน สกัดอาชญากรรมข้ามชาติ

รัฐบาลเดินหน้าปรับมาตรการยกเว้นการตรวจลงตรา (วีซ่าฟรี) ครั้งใหญ่ โดยคณะรัฐมนตรี (ครม.) เห็นชอบให้ยกเลิกสิทธิพำนัก 60 วันสำหรับ 93 ประเทศและดินแดน พร้อมปรับระยะเวลาพำนักใหม่เหลือ 30 วัน และ 15 วัน ตามความเหมาะสมของแต่ละประเทศ

ภายใต้หลักการ “1 ประเทศ 1 สิทธิ” เพื่อลดช่องโหว่การใช้สิทธิเข้าประเทศผิดวัตถุประสงค์ ควบคู่กับการยกระดับระบบคัดกรอง Thailand Digital Arrival Card (TDAC) เชื่อมโยงฐานข้อมูลด้านความมั่นคงเพื่อสกัดอาชญากรรมข้ามชาติตั้งแต่ต้นทาง

น.ส.พลอยทะเล ลักษมีแสงจันทร์ รองโฆษกประจำ เปิดเผยภายหลังการประชุม ครม. เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม ว่า ที่ประชุมเห็นชอบการทบทวนมาตรการยกเว้นการตรวจลงตราและสิทธิการตรวจลงตราของไทย เพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน ทั้งในมิติการท่องเที่ยว เศรษฐกิจ และความมั่นคง

โดยสาระสำคัญของการปรับปรุงครั้งนี้ คือการยกเลิกสิทธิพำนักไม่เกิน 60 วัน ซึ่งเดิมครอบคลุม 93 ประเทศและดินแดน หลังรัฐบาลประเมินว่าระยะเวลาพำนักที่ยาวเกินไปอาจถูกใช้เป็นช่องทางเข้ามาก่ออาชญากรรม ลักลอบทำงาน หรือประกอบธุรกิจผิดกฎหมาย รวมถึงใช้ประเทศไทยเป็นฐานดำเนินกิจกรรมที่ไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการท่องเที่ยว

รัฐบาลจึงกำหนดหลักเกณฑ์ใหม่ โดยพิจารณาจากความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ หลักการต่างตอบแทน และปัจจัยด้านความมั่นคง เพื่อให้แต่ละประเทศได้รับสิทธิที่เหมาะสม และลดความซ้ำซ้อนของมาตรการตรวจลงตรา

สำหรับประเทศที่ได้รับสิทธิยกเว้นการตรวจลงตราและสามารถพำนักได้ไม่เกิน 30 วัน มีจำนวน 59 ประเทศและดินแดน พร้อมเพิ่มสิทธิให้กับอีก 6 ประเทศ ได้แก่ อินเดีย โครเอเชีย บัลแกเรีย ไซปรัส มอลตา และมัลดีฟส์ ส่งผลให้ประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป (EU) ทั้ง 27 ประเทศได้รับสิทธิในรูปแบบเดียวกันทั้งหมด

รัฐบาลประเมินว่าการจัดสิทธิในลักษณะดังกล่าวจะช่วยสนับสนุนความสัมพันธ์กับประเทศในยุโรป และเอื้อต่อการผลักดันการยกเว้นวีซ่าเชงเกนสำหรับคนไทย รวมถึงการเจรจาความร่วมมือทางเศรษฐกิจในอนาคต

ขณะเดียวกัน ครม.ยังกำหนดให้มอริเชียสและเซเชลส์ได้รับสิทธิพำนักไม่เกิน 15 วัน พร้อมกำหนดให้มีการติดตามข้อมูลจำนวนนักท่องเที่ยวและการใช้จ่าย เพื่อนำมาประเมินและทบทวนสิทธิในระยะต่อไป

ในส่วนของการตรวจลงตรา ณ ช่องทางอนุญาตของด่านตรวจคนเข้าเมือง หรือ Visa on Arrival (VOA) ได้กำหนดให้มีเพียง 3 ประเทศ ได้แก่ อาเซอร์ไบจาน เบลารุส และเซอร์เบีย

ส่วนอินเดีย ซึ่งเดิมได้รับสิทธิ Visa on Arrival จะถูกยกเลิกสิทธิดังกล่าว และเปลี่ยนมาใช้สิทธิยกเว้นการตรวจลงตราแทน เพื่อให้เป็นไปตามหลัก “1 ประเทศ 1 สิทธิ” และไม่เกิดความซ้ำซ้อนของมาตรการ โดยรัฐบาลระบุว่า นักท่องเที่ยวอินเดียมีระยะเวลาพำนักเฉลี่ยในประเทศไทยเพียงประมาณ 7.17 วันต่อครั้ง จึงไม่จำเป็นต้องกำหนดสิทธิพำนักที่ยาวนานกว่านั้น

นอกจากการปรับสิทธิการพำนักแล้ว รัฐบาลยังเตรียมยกระดับระบบ Thailand Digital Arrival Card (TDAC) ให้เป็นเครื่องมือสำคัญในการคัดกรองชาวต่างชาติก่อนเดินทางเข้าประเทศ โดยจะเชื่อมโยงฐานข้อมูลของหน่วยงานด้านความมั่นคงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อตรวจสอบประวัติ ประเมินความเสี่ยง และติดตามการใช้สิทธิการเข้าเมืองให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์

สำหรับร่างประกาศกระทรวงมหาดไทยที่เกี่ยวข้องทั้ง 5 ฉบับ จะมีผลบังคับใช้เมื่อพ้นกำหนด 15 วันนับจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา ส่วนชาวต่างชาติที่เดินทางเข้าประเทศก่อนประกาศมีผลใช้บังคับ จะยังคงได้รับสิทธิพำนักตามมาตรการเดิมจนกว่าจะครบกำหนด

ทั้งนี้รัฐบาลยืนยันว่า การปรับมาตรการครั้งนี้ไม่ได้มีเป้าหมายลดโอกาสด้านการท่องเที่ยว แต่ต้องการปรับระบบให้เหมาะสมกับสถานการณ์และสามารถตรวจสอบได้มากขึ้น เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการอำนวยความสะดวกแก่นักท่องเที่ยวกับการรักษาความมั่นคงของประเทศ

อย่างไรก็ตามการทบทวนมาตรการวีซ่าฟรีครั้งนี้ถือเป็นการเปลี่ยนทิศทางนโยบายสำคัญของรัฐบาล หลังจากในช่วงหลายปีที่ผ่านมาไทยเน้นผ่อนคลายเงื่อนไขการเดินทางเพื่อกระตุ้นภาคท่องเที่ยว แต่การเปิดประเทศอย่างกว้างขวางกลับสร้างความกังวลต่อปัญหาอาชญากรรมข้ามชาติ กลุ่มทุนสีเทา และการลักลอบประกอบธุรกิจผิดกฎหมายที่อาศัยช่องว่างของระบบตรวจคนเข้าเมือง

และเป็นโจทย์สำคัญที่รัฐบาลต้องพิสูจน์ว่า การลดระยะเวลาพำนักและการยกระดับระบบคัดกรองผ่าน TDAC จะสามารถปิดช่องโหว่ด้านความมั่นคงได้จริง โดยไม่สร้างผลกระทบต่อนักท่องเที่ยวคุณภาพและความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทยในระยะยาว