ความลับสุขภาพจากส้มเต็มลูก

ความลับสุขภาพจากส้มเต็มลูก

ผศ.ดร.ชนิดา ปโชติการ นักกำหนดอาหารวิชาชีพ

ส้ม (Orange) ผลไม้ในตระกูล Citrus มีรสชาติเปรี้ยวอมหวาน กลิ่นหอม มีวิตามินซีสูง ส้มมีมากกว่า 100 สายพันธุ์ ปลูกได้หลายพื้นที่ทั่วโลก ส้มสามารถรับประทานสดๆ และยังมีการนำมาแปรรูปเป็นอาหาร หรือขนม แต่ที่นิยมมากที่สุดเห็นจะเป็นเครื่องดื่ม ส้มอุดมไปด้วยสรรพคุณทางยา มีแร่ธาตุโพแทคเซียม แคลเซียม ฟอสฟอรัส วิตามินซี วิตามินบี 1 วิตามินบี 2 วิตามินบี 6 วิตามินเอ วิตามินดี และวิตามินอี เปลือกส้มอุดมด้วยเฮสเพอริดิน (Hesperidin) และเนื้อส้มยังมีปริมาณเส้นใยธรรมชาติสูง มีส่วนช่วยในการขับถ่าย เพิ่มภูมิคุ้มกัน ส้มจึงนับเป็นผลไม้ที่มีประโยชน์เต็มลูก
•เสริมภูมิคุ้มกัน
ส้มมีวิตามินซีสูง มีส่วนช่วยกระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดขาวของร่างกาย ซึ่งอาจช่วยให้ร่างกายต่อสู้กับเชื้อโรคได้ดีขึ้น โดยวิตามินชนิดนี้ยังช่วยเสริมความแข็งแรงและป้องกันความเสียหายของเม็ดเลือดขาวที่เป็นผลมาจากสารอนุมูลอิสระ (Free Radicals) ได้อีกด้วย และในส้มยังมีเฮสเพอริดิน ที่จัดว่าเป็นสารที่ช่วยเสริมสร้างสุขภาพและมีประโยชน์ทางยา คือ เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ สารยับยั้งไวรัส ข้อมูลการวิจัยพบว่า เฮสเพอริดินช่วยลดการแพร่กระจายของไวรัส (โปรตีน SARS-COV-2) โดยการปิดกั้นการจับกับโปรตีนในเซลล์ของกลุ่มอาการทางเดินหายใจเฉียบพลันรุนแรง รวมถึงช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อโรคต่างๆ และช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้กับร่างกาย
•ควบคุมระดับน้ำตาล ป้องกันเบาหวาน
ในเนื้อและน้ำส้มมีเฮสเพอริดิน ที่เป็นสารในกลุ่มฟลาโวนอยด์มากที่สุดเมื่อเทียบกับผลไม้ตระกูลซีตรัสด้วยกัน งานวิจัยของ Miao Tian ปี 2021 ที่ศึกษาผลของเฮสเพอริดินช่วยลดภาวะดื้อต่ออินซูลิน โดยฟื้นฟูความเครียดออกซิเดชันและความผิดปกติของไมโตคอนเดรียที่เกิดจากน้ำตาลสูง พบว่า เฮสเพอริดินช่วยฟื้นฟูเซลล์ตับที่ถูกทำลายจากน้ำตาลสูง โดยกระตุ้นยีน miR-149 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการปรับปรุงไมโตคอนเดรีย ลดความเครียดออกซิเดชัน และเพิ่มความไวต่ออินซูลิน ผ่านการเร่งกระบวนการสื่อสารภายในเซลล์ผ่านทาง AKT และ GSK3β และยังมีงานวิจัยที่พบว่า เฮสเพอริดินมีฤทธิ์ลดระดับน้ำตาลในเลือดเทียบเท่ายาลดน้ำตาลมาตรฐาน ที่สำคัญเปลือกส้มยังมีฟลาโวนอยด์ที่ช่วยปรับระดับน้ำตาลในเลือดอีกด้วย
•ลดคอเลสเตอรอลและไขมันสะสม
มีหลายงานวิจัย พบว่า เฮสเพอริดินสามารถช่วยลดคอเลสเตอรอล ไตรกลีเซอไรด์ และไขมันในตับ และยังช่วยลดขนาดเซลล์ไขมันและเพิ่มการเผาผลาญไขมัน จึงมีส่วนช่วยให้ตับไม่สะสมไขมัน ลดคอเลสเตอรอลรวม ไตรกลีเซอไรด์ และ LDL ในขณะเดียวกันเพิ่ม HDL ที่ดีต่อหลอดเลือด เช่น
-การบริโภคส้มที่มีเฮสเพอริดินเป็นองค์ประกอบ สามารถช่วยควบคุมไขมันในเลือด ทำให้ปริมาณไตรกลีเซอไรด์ลดลง รวมถึงยังช่วยกระตุ้นการหลั่งของคอเลสซิสโตไคนิน (CCK) ซึ่งเป็นฮอร์โมนควบคุมความอยากอาหาร ทำให้ร่างกายอยากอาหารน้อยลง จึงสามารถช่วยควบคุมน้ำหนักตัว
-เฮสเพอริดินยังสามารถช่วยเพิ่มความสามารถในการต้านอนุมูลอิสระ ช่วยชะลอการปลดปล่อยกลูโคสเข้าสู่กระแสเลือด และควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ จึงอาจลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด
-เฮสเพอริดินมีกลไกการออกฤทธิ์ยับยั้งการสร้างและดูดซึมคอเลสเตอรอล ลดการแสดงออกของยีนที่ทำให้เกิดการสร้างไขมันและการอักเสบ เพิ่มการขับถ่ายคอเลสเตอรอลผ่านทางลำไส้ ช่วยลดไขมันในเลือดสูงและไขมันพอกตับ
-เฮสเพอริดินในน้ำส้มช่วยลดความดันโลหิตทั้งในระยะสั้นและระยะยาว โดยผู้เข้าร่วมที่ดื่มน้ำส้มที่มีเฮสเพอริดินต่อเนื่อง 12 สัปดาห์ มีค่าความดันลดลงเฉลี่ย -6.35 mmHg พร้อมทั้งมีการลดลงของกรดยูริกและระดับโฮโมซีสเตอีน ซึ่งเกี่ยวข้องกับภาวะอักเสบในหลอดเลือด

กิน “ส้ม” ดี มีประโยชน์เต็มลูก การเลือกผลิตภัณฑ์น้ำส้มที่คั้นจากส้มเต็มลูก ทั้งเปลือก เนื้อและน้ำ เปรียบเสมือนผู้ช่วยดูแลสุขภาพ เสริมภูมิคุ้มกันให้กับร่างกาย ลดความเสี่ยงของโรคเรื้อรังบางชนิด เช่น โรคอ้วน โรคความดันสูง ควบคุมระดับน้ำตาล คอเลสเตอรอล เบาหวานและลดภาวะไขมันพอกตับ ความลับสุขภาพที่ถูกซ่อนไว้ใต้เปลือกเนื้อน้ำของส้ม

Reference
1.Pyrzynska, K. (2022). Hesperidin: A Review on Extraction Methods, Stability and Biological Activities. Nutrients. 14, 1-11.
2.Tian M., Han Y. B., Zhao C-C., Liu L., Zhang F-L. Hesperidin alleviates insulin resistance
by improving HG‑induced oxidative stress and mitochondrial dysfunction by restoring miR‑149, Diabetol Metab Syndr 2021, 13, 50.
3.Rekhaa S.S. Pradeepkirana J.A., Bhaskara M. Bioflavonoid hesperidin possesses the anti-hyperglycemic and hypolipidemic property in STZ induced diabetic myocardial infarction (DMI) in male Wister rats. Journal of Nutrition & Intermediary Metabolism 2019, 15, 58 – 64.
4.Mas-Capdevila A., Teichenne J., Domenech-Coca C., Caimari A., Del Bas J.M., Escoté X., Crescenti A. Effect of Hesperidin on Cardiovascular Disease Risk Factors: The Role of Intestinal Microbiota on Hesperidin Bioavailability. Nutrients, 2020, 12, 1488.
5.Wang X., Hasegawa J., Kitamura Y., Wang Z., Matsuda A., Shinoda W., Miura N., Kimura K. Effects of Hesperidin on the Progression of Hypercholesterolemia and Fatty Liver Induced by High-Cholesterol Diet in Rats. J Pharmacol Sci 2011, 117, 129 – 138.
6.Valls R.M., Pedret A., Calderón‑Pérez L., Llauradó E., Pla‑Pagà L., Companys J., Moragas A., Martín‑Luján F., Ortega Y., Giralt M., Romeu M., Rubió L., Mayneris‑Perxachs J., Canela N., Puiggrós F., Caimari A., Del Bas J.M., Arola L., Solà R. Effects of hesperidin in orange juice on blood and pulse pressures in mildly hypertensive individuals: a randomized controlled trial (Citrus study). European Journal of Nutrition, 2021, 60, 1277 – 1288.